Executieve functies

Inzicht in het ‘leren leren’ en het aansturen van gedrag

Executieve functies sturen het gedrag en de denkprocessen van een kind aan. Ze bepalen hoe een kind plant, taken volhoudt, schakelt tussen activiteiten en omgaat met emoties. In ons onderzoek kijken we gericht naar functies zoals werkgeheugen, inhibitie (het kunnen remmen van impulsen), flexibiliteit, volgehouden aandacht en taakaanpak. We brengen in kaart wat het kind al beheerst en waar ondersteuning nodig is. De bevindingen vertalen we naar concrete en praktische strategieën die toepasbaar zijn in de klas én thuis.

Wanneer is dit passend?

Bij moeite met plannen, organiseren of opstarten van taken.

Als het kind snel afgeleid, impulsief of overprikkeld is.

Bij moeite met emotieregulatie of omgaan met frustratie.

Wanneer er behoefte is aan inzicht in het ‘leren leren’.

Waar kijken we naar?

We brengen in kaart hoe het kind functioneert op onderdelen zoals werkgeheugen, inhibitie (het remmen van impulsen), cognitieve flexibiliteit, volgehouden aandacht, plannen, emotieregulatie en zelfmonitoring. Dit doen we met behulp van gestandaardiseerde testmaterialen, aangevuld met informatie van ouders en school. Afhankelijk van de leeftijd zetten we ook vragenlijsten in die het dagelijks functioneren in beeld brengen.

Het onderzoek richt zich niet alleen op de uitkomsten per onderdeel, maar ook op het profiel als geheel: waar liggen de sterktes, waar de kwetsbaarheden, en hoe werken die samen in het leren en gedrag van het kind?

Wat levert het op?

Het onderzoek geeft inzicht in hoe het kind zijn gedrag en denkprocessen aanstuurt. We maken zichtbaar waar het kind moeite mee heeft én wat al goed ontwikkeld is. De uitkomsten worden vertaald naar praktische adviezen voor thuis en op school, gericht op ondersteuning bij planning, structurering, taakaanpak, omgaan met prikkels of het vergroten van zelfstandigheid.

De resultaten helpen om beter te begrijpen waar bepaald gedrag vandaan komt en wat het kind nodig heeft om tot leren en ontwikkeling te komen. Dit draagt bij aan een realistisch ondersteuningsplan en voorkomt onbedoelde over- of ondervraging.

Hoe gaat een onderzoek naar executieve functies?

Testmoment: We plannen een testmoment waarin het kind individueel werkt met een orthopedagoog of psycholoog. Tijdens dit moment worden verschillende taken afgenomen die inzicht geven in de executieve functies. Indien passend vullen ouders en leerkrachten ook vragenlijsten in.

Analyse en verslag: De verzamelde gegevens worden zorgvuldig geanalyseerd. In een verslag worden de uitkomsten beschreven en vertaald naar de praktijk van school en thuis. Tijdens de terugkoppeling bespreken we deze bevindingen en stemmen we af welke vervolgstappen zinvol en haalbaar zijn.

Veelgestelde vragen

Is dit een formeel psychologisch onderzoek?

Ja, het gaat om een testdiagnostisch onderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van gestandaardiseerde testmaterialen. Het onderzoek wordt uitgevoerd door een orthopedagoog of psycholoog.

Wordt er altijd ook een IQ-test gedaan?

Niet standaard. Soms is het wenselijk om ook de cognitieve basis (het intelligentieprofiel) in kaart te brengen om de resultaten op executieve functies goed te kunnen interpreteren. Dit gebeurt alleen als dat relevant is voor de hulpvraag en altijd in overleg met ouders. De IQ-test is een los onderdeel en hier zijn extra kosten aan verbonden.

Vanaf welke leeftijd kan dit onderzoek worden afgenomen?

In de meeste gevallen is dit onderzoek geschikt vanaf ongeveer 7 jaar. Het kind moet in staat zijn om individueel te werken aan taken en opdrachten. We stemmen de werkwijze altijd af op leeftijd, belastbaarheid en ontwikkelingsniveau.

Hoe lang duurt het onderzoek?

De testafname duurt meestal tussen de 1,5 en 2 uur. Dit is afhankelijk van de leeftijd van het kind en het aantal onderdelen dat wordt afgenomen. Soms wordt het onderzoek verspreid over twee momenten om de belasting laag te houden. De analyse, verslaglegging en terugkoppeling vinden daarna plaats in overleg.